Szczepienie przeciwko COVID-19

Za organizację i koordynację szczepień na Islandii odpowiedzialny jest Główny Epidemiolog.

Celem szczepień jest ochrona przed chorobą oraz uzyskanie odporności stadnej, która ograniczy rozprzestrzenianie się epidemii. Aby osiągnąć odporność stadną, trzeba zaszczepić 60–70% populacji. Założony cel to zaszczepienie 75% mieszkańców kraju urodzonych w roku 2006 lub wcześniej.

Szczepienie przeciwko COVID-19 w Islandii będzie skoordynowane w skali kraju, a poszczególne osoby otrzymają wezwania na szczepienie według kolejności (hlekkur) ustalonej rozporządzeniem nr 1198/2020 (https://www.reglugerd.is/reglugerdir/eftir-raduneytum/hrn/nr/22219) o zmianie rozporządzenia o szczepieniach na Islandii.

Główny Epidemiolog ma prawo odstąpić od wyżej wymienionej kolejności szczepień w razie potrzeby, np. w zależności od sytuacji epidemiologicznej w danym momencie lub od rodzaju szczepionki, zasadniczo jednak obowiązuje kolejność ustalona w rozporządzeniu.

Osoby, u których potwierdzono przechorowanie COVID-19 testem diagnostycznym PCR lub antygenowym, nie muszą się szczepić.

 

Dokładniejsze informacje

Covid.is – Informacje dla ogółu społeczeństwa o szczepionkach przeciw COVID-19  
https://www.covid.is/flokkar/upplysingar-um-boluefni-vegna-covid-19

Islandzka Agencja Leków – Informacje o szczepionkach przeciw COVID-19 
https://www.lyfjastofnun.is/lyf/covid-19/boluefni-gegn-covid-19/

 

Szczepienie przeciw COVID-19 – najczęściej zadawane pytania

 

Dlaczego szczepimy się przeciw COVID-19?
Istnieje kilka powodów, między innymi:

  • Ograniczenie liczby zgonów i poważnych zachorowań spowodowanych COVID-19. Dlatego właśnie tak ważne jest jak najszybsze zaszczepienie osób najbardziej narażonych na ciężki przebieg COVID-19, przynajmniej na czas ograniczonej dostępności szczepionki.
  • Ograniczenie wpływu pandemii na społecznie istotne działania, zwłaszcza tam, gdzie wpływ COVID-19 jest największy, np. w sektorze ochrony zdrowia. Dlatego właśnie tak ważne jest jak najszybsze zaszczepienie osób zaangażowanych w te działania, przynajmniej na czas ograniczonej dostępności szczepionki.
  • Ograniczenie do minimum rozprzestrzeniania się choroby w społeczeństwie dzięki wytworzeniu ogólnej odporności (tzw. odporności stadnej). Stąd też celem władz Islandii jest, aby każdy, kto wyrazi chęć przyjęcia szczepionki, miał do niej dostęp, kiedy zapewniony zostanie zadowalający poziom dostaw.

 

Czy można się zarazić po pełnym zaszczepieniu?

  • Obecnie żadna ze szczepionek przeciw COVID-19 nie zapewnia pełnej ochrony przeciw zakażeniu, jednak wszystkie w bardzo dużym stopniu zmniejszają ryzyko zakażenia i zapobiegają ciężkiemu przebiegowi choroby oraz zgonom.
  • Po przyjęciu szczepionki konieczne jest dalsze powszechne stosowanie indywidualnych środków ochrony przed zakażeniem. Wszystkie reguły zachowań społecznych (np. ograniczenia dotyczące zgromadzeń publicznych, noszenia maseczek itd.) obowiązują zarówno osoby zaszczepione, jak i niezaszczepione. Gdy wpływ szczepień zacznie być dostrzegalny w społeczeństwie, będzie to miało przełożenie na obowiązujący wówczas zakres obostrzeń.

Czy można mieć zaufanie do szczepionki opracowanej w tak krótkim czasie?
Szczepionki przeciw COVID-19 opracowano szybciej niż jakiekolwiek inne szczepionki w przeszłości.

  • Ze względu na ogromny wpływ pandemii na całym świecie na prace nad szczepionką przeznaczono znaczące środki finansowe. Zwykle organizacje opracowujące szczepionki na wczesnych etapach rozwoju produktu muszą nieustannie ubiegać się o przyznanie środków na sfinansowanie kolejnego etapu badań, co opóźnia proces – w tym przypadku tak jednak nie było.
  • Organy władzy zajmujące się ochroną zdrowia, które podejmują decyzje o wprowadzeniu leków (np. szczepionek) na rynek zwykle dokonują analizy wszystkich danych po zakończeniu prac badawczych, zanim wydadzą zgodę na dopuszczenie leku do obrotu. W przypadku szczepionek przeciw COVID-19 badania i monitorowanie pochodzących z nich danych przebiegały równolegle, aby możliwe było natychmiastowe zidentyfikowanie elementów wymagających większych nakładów pracy oraz aby skrócić czas potrzebny na rozpatrzenie wniosku po zakończeniu badań. Organy zajmujące się ochroną zdrowia potraktowały szczepionki priorytetowo w celu przyśpieszenia procesu wprowadzania ich do obrotu, jednak podstawowe wymagania odnośnie do badań, obowiązujące każdą szczepionkę mającą pojawić się na rynku, zostały spełnione.
  • Dzięki prowadzonym na początku XXI wieku badaniom nad wirusem SARS ustalono już, że pewne białko (tzw. białko S) miało największe znaczenie dla ludzkiego układu odpornościowego w kontekście rozpoznawania koronawirusa. W związku z tym nie było potrzeby rozpoczynania badań mających na celu ustalenie, na którą część wirusa powinna działać szczepionka, należało jedynie potwierdzić, że układ odpornościowy reaguje na białko S wirusa SARS-CoV-2 (faza I badań).
  • Dostępne na rynku europejskim szczepionki przeciw COVID-19 zostały opracowane z zastosowaniem najnowszej technologii, która w porównaniu ze standardowymi szczepionkami bardzo przyśpiesza proces opracowywania leku. Tradycyjne szczepionki opierały się przede wszystkim na namnażaniu dużych ilości bakterii, które następnie w całości lub częściowo były wykorzystywane jako składnik szczepionek. Tego rodzaju proces często obejmuje wiele etapów mających na celu wyeliminowanie niepożądanych części bakterii i opóźnia prace nad szczepionką oraz samą jej produkcję po zakończeniu badań.

Różne szczepionki — czy wśród nich są lepsze i gorsze?
Wszystkie szczepionki stosowane w Islandii działają bardzo skutecznie przeciw COVID-19. Jak do tej pory nie ma dowodów sugerujących, że któraś z nich jest lepsza od pozostałych. Wszystkie są podawane w dwóch dawkach, ale w różnych odstępach czasowych, i wszystkie mogą wywoływać różne lekkie skutki uboczne. Często występujące skutki uboczne są podobne, z wyjątkiem tego, że są one bardziej nasilone po przyjęciu drugiej dawki szczepionki mRNA. Jednak podanie szczepionki firmy AstraZeneca wywołuje silniejsze skutki uboczne już po pierwszej dawce. W przypadku niektórych grup ważne jest, aby osoby do nich należące szybko otrzymały szczepionkę, np. w sytuacji, gdy leczenie immunosupresyjne odkładane jest do czasu podania obu dawek szczepionki. Z badań prowadzonych przed uzyskaniem zezwolenia na wprowadzenie szczepionek do obrotu w Europie wynikają słuszne argumenty przemawiające za podawaniem seniorom szczepionki mRNA, a nie szczepionki firmy AstraZeneca. W Islandii nie ma możliwości wyboru szczepionki przed podaniem, ale tutaj można znaleźć krótkie wyjaśnienie powodów, dla których określoną szczepionkę wybrano dla każdej z grup społecznych.

    • Szczepionki firm Pfizer i Moderna: szczepionka mRNA

W ostatnich latach opracowano metody wykorzystywania materiału genetycznego w charakterze szczepionki. Cząsteczka genetyczna otaczana jest warstwą tłuszczową, a po wprowadzeniu jej podczas szczepienia – wychwytywana przez komórki organizmu. W przypadku szczepionek przeciw COVID-19 źródłem materiału genetycznego jest mRNA, które odczytuje system w naszych komórkach i wytwarza białka według „wzorca" cząsteczki mRNA. Białko jest przenoszone na powierzchnię komórki, umożliwiając odczytanie go przez układ odpornościowy. Jest to normalny proces zachodzący w komórkach po zakażeniu wirusami lub bakteriami. Do tej pory szczepionki tego rodzaju były badane pod kątem stosowania w przypadku wścieklizny i w niektórych typach nowotworów, ale nigdy nie uzyskano zezwolenia na wprowadzenie ich na rynek, zanim nie pojawiły się szczepionki przeciw COVID-19. Skład tych szczepionek jest bardzo prosty, a ich produkcja szybka. Odpowiedź układu odpornościowego jest ściśle ograniczona do białka, o którym informacje przechowuje cząsteczka mRNA. Jest to szybki i bardzo bezpieczny sposób na opracowanie szczepionki w przypadku, gdy jedno lub kilka białek jest szczególnie ważnych do uzyskania odpowiedzi ochronnej ze strony układu odpornościowego. Substancje pomocnicze w otoczce tłuszczowej zawierają znane alergeny, dlatego ważne jest, aby nie podawać szczepionki osobom ze stwierdzoną alergią. Osoby odpowiedzialne za szczepienie muszą być przygotowane na odpowiednie postępowanie w przypadku poszczepiennej reakcji alergicznej.

    • Szczepionka firmy AstraZeneca: Do przenoszenia materiału genetycznego koronawirusa służy inny inaktywowany wirus.

Takie szczepionki zawierają cząsteczki wirusa, które poddano procesowi uniemożliwiającemu ich reprodukcję; do nich dodano materiał genetyczny odpowiadający za wytwarzanie białka, które jest najważniejsze dla układu odpornościowego mającego zwalczać koronawirusa. To przyśpiesza opracowanie szczepionki, ponieważ nie ma potrzeby szukania sposobu na bezpieczne osłabienie samego koronawirusa. Zamiast niego naukowcy sięgają po inne wirusy, nieużywane w przeszłości do szczepień, ale o których wiadomo, że są zdolne do bezpiecznego osłabienia wirusa. Szczepionki tego rodzaju nie są tak uniwersalne jak szczepionki mRNA, ponieważ ten sam atenuowany wirus nie może być użyty do szczepienia tej samej osoby przeciwko różnym chorobom, chyba że szczepienia takie przeprowadzane są równocześnie – powodem jest odpowiedź odpornościowa na samą cząsteczkę wirusa.

Czy szczepionki zmieniają materiał genetyczny osoby poddanej szczepieniu?
Zewnętrzny materiał genetyczny ulega rozbiciu w komórce tak jak każdy inny gen znajdujący się poza jądrem komórkowym, np. mRNA wytwarzane przez samą komórkę.


Świadoma zgoda
Jest zupełnie normalne, że ludzie mogą nie być pewni, czy zgodzić się na szczepienie, zanim nie dowiedzą się więcej na temat szczepionek będących nowością na rynku. Informacje o skutkach ubocznych zatwierdzonych szczepionek można znaleźć tutaj. Nie będzie wymagana świadoma zgoda na szczepienie.

Czy mogę zarazić się COVID-19 przez szczepienie?
Żadna ze szczepionek nie zawiera aktywnego koronawirusa, zatem nie można zarazić się COVID-19 przez przyjęcie szczepionki. Najbardziej prawdopodobnymi skutkami ubocznymi są objawy grypopodobne. Świadczą one o odpowiedzi układu odpornościowego na szczepionkę.

Czy dzieci będą szczepione?
Opracowane szczepionki nie były badane u dzieci ani nastolatków. Dzieci są narażone na zakażenie w mniejszym stopniu. Szczepienie dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat nie jest zalecane.

Czy do szczepienia należy się przygotować w określony sposób?
Przed szczepieniem warto pomyśleć o ubiorze, który nie utrudni podania zastrzyku, tj. o bluzce lub koszulce z krótkim rękawem. Szczepienie odbywa się w grupach i konieczność zdejmowania odzieży zajmuje czas, a tym samym opóźnia szczepienie. Nie ma potrzeby przygotowywać się w inny sposób do szczepienia; wyjątkiem są następujące okoliczności:


Alergie: Osoby, u których występowały ciężkie reakcje alergiczne, muszą poinformować o tym personel medyczny przed szczepieniem. W przypadku przebytych ciężkich reakcji alergicznych konieczna może być odmowa lub opóźnienie podania szczepionki.

Kobiety w ciąży mogą otrzymać szczepionkę, jeżeli o nią poproszą. Zostaną zaliczone do tej samej grupy, co przed ciążą, np. do pracowników ochrony zdrowia czy osób z czynnikami ryzyka (np. ze względu na wysokie ciśnienie krwi). Nie uważa się, by ciąża stanowiła szczególny czynnik ryzyka. Szczepienie kobiet karmiących piersią jest bezpieczne.


Choroba lub trwające leczenie mają wpływ na czas szczepienia: Osoby przyjmujące leki biotechnologiczne, leczone z powodu choroby nowotworowej lub osoby o obniżonej odporności z powodu choroby muszą skonsultować się z lekarzem w sprawie terminu przyjęcia szczepionki. Jeżeli proponowane szczepienie nie może odbyć się ze względu na trwające inne leczenie, zostanie wyznaczony inny termin szczepienia.

Czy po szczepieniu mogę iść do pracy?
Z uwagi na możliwość wystąpienia reakcji alergicznej każda zaszczepiona osoba musi poczekać co najmniej 15 minut po szczepieniu, przy czym niektóre osoby muszą poczekać dłużej, jeżeli występowały u nich reakcje alergiczne w przeszłości lub jeżeli istnieją czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia takiej reakcji. Nadal jednak mogą one być szczepione. Po tym czasie można pójść do pracy, choć wiele osób odczuwa zmęczenie po szczepieniu, a u niektórych pojawia się gorączka, która zmusza do powrotu do domu, zwłaszcza po drugiej dawce szczepionki mRNA. Specjaliści w dziedzinie alergii nie zalecają intensywnych ćwiczeń w dniu szczepienia.

Czy po szczepieniu jest wykonywany test w kierunku przeciwciał?
Nie. Po szczepieniu organizm potrafi wytwarzać przeciwciała, ale pomiar odporności komórkowej nie jest łatwy. Badania prowadzone nad innymi szczepionkami wykazały ponadto, że odpowiedź w postaci wytworzonych przeciwciał nie zawsze jest możliwa do zmierzenia, pomimo że szczepionka skutecznie obniża ryzyko zakażenia i/lub ciężkiego przebiegu choroby. W związku z tym nie ma powodu wykonywania pomiaru przeciwciał po szczepieniu.

W jaki sposób będą monitorowane skutki uboczne?
Wszystkie szczepionki dają skutki uboczne, choć większość z nich ma charakter łagodny i krótkotrwały. W toku prac nad szczepionkami celem jest zawsze ich możliwie najwyższa skuteczność i możliwie najmniejsza liczba skutków ubocznych. Nawet jeżeli nowe szczepionki przechodzą szczegółowe badania, nigdy nie można wykluczyć możliwości wystąpienia rzadkich skutków ubocznych, gdyż chociaż w czasie badań nie stwierdzono żadnych takich skutków, mogą one wystąpić w czasie, gdy szczepionka zacznie być szeroko stosowana. W przypadku zatwierdzania szczepionek wiele wiadomo na temat powszechnie oraz mniej powszechnie występujących skutków ubocznych u dorosłych, mniej natomiast wiadomo na temat skutków ubocznych u dzieci, osób starszych i kobiet w ciąży, do czasu, dopóki nie zostaną przeprowadzone badania z udziałem tych grup.

Po zatwierdzeniu szczepionek do ogólnego stosowania (wprowadzeniu na rynek) Islandzka Agencja Leków i Departament Zdrowia będą monitorować występowanie skutków ubocznych. Ponadto nawiązano szeroko zakrojoną współpracę międzynarodową z krajami (głównie w Europie), w których stosuje się te same szczepionki. Co więcej, producenci szczepionek są zobowiązani do prowadzenia nowych, systematycznych badań nad bezpieczeństwem. Obywatele i pracownicy ochrony zdrowia mogą informować o działaniach niepożądanych za pośrednictwem strony Islandzkiej Agencji Leków.

Czy osoba, która przyjęła szczepionkę, jest ubezpieczona (np. europejskie świadectwo zdrowia / ubezpieczenie zdrowotne w Islandii) w przypadku wystąpienia skutków ubocznych, które można przypisać szczepieniu, powodujących długotrwałe problemy ze zdrowiem i nieobecność w pracy?

Ubezpieczenie pacjenta obejmuje to szczepienie zgodnie z warunkami wydanymi przez Islandzkie Ubezpieczenie Zdrowotne.

Czy można żądać od kogoś zaszczepienia się?
Przyjęcie wszystkich szczepionek w Islandii jest dobrowolne.

Czy trzeba zapłacić za szczepionkę przeciw COVID-19?
Nie, szczepionka jest bezpłatna.

Jakie konsekwencje/ograniczenia mogą dotyczyć osób niezaszczepionych?


Ograniczenia dotyczące podróży?
Obecnie nie planuje się odmowy wjazdu do Islandii osobom niezaszczepionym. W Islandii szczepienie w żadnym wypadku nie jest obowiązkowe. Międzynarodowe Przepisy Zdrowotne ograniczają władzę krajów członkowskich w zakresie wymagania szczepień itp. na granicy, nie jest jednak wykluczone, że w niektórych miejscach takie wymogi zaczną obowiązywać w najbliższych latach. Osoby podróżujące do Islandii w czasie pandemii mogą spodziewać się, że nadal będą obowiązywały przepisy o kontroli granicznej mające na celu ograniczenie ryzyka rozprzestrzeniania się wirusa w Islandii. Jest możliwe, że przepisy te będą w mniejszym stopniu dotyczyły osób zaszczepionych. Oczekuje się, że tak będzie w większej liczbie krajów, dlatego ważne jest, aby zapoznać się z przepisami przed wyjazdem.

Ograniczenie prawa do pracy / prawa pracodawcy do zatrudniania/zwalniania pracowników?
Personel medyczny może się spodziewać, że pracodawcy będą wymagać zaszczepienia w przypadku braku przeciwwskazań, np. alergii. Pracownicy służby zdrowia, którzy nie przyjmą szczepionki, mogą być przenoszeni wewnętrznie, tj. w obrębie swojej placówki medycznej, zgodnie z przepisami obowiązującymi w danej placówce, np. ze stanowiska w oddziale ratunkowym na stanowisko, gdzie pracownik jest mniej narażony na zakażenie przez pacjenta wirusem wywołującym COVID-19 lub gdzie jest mniejsze prawdopodobieństwo, że zakazi innych. Szczepienie bądź jego brak może też wpływać na zatrudnianie nowych pracowników w placówkach systemu opieki zdrowotnej. Nie istnieją przepisy dotyczące wymagań pracodawców w zakresie szczepień na ogólnym rynku pracy w Islandii, ale prawa osób na rynku pracy są porównywalne z prawami pracowników służby zdrowia i innych pracowników należących do islandzkich związków zawodowych.

Jak postępują szczepienia przeciw COVID-19 w Islandii?
Pierwsze dawki szczepionki przeciw COVID-19 podano w ostatnich dniach grudnia 2020 r.

Postęp w szczepieniu przeciw COVID-19 można śledzić tutaj, na karcie „Vaccination groups" (Grupy szczepien).

Czy istnieje możliwość wystąpienia problemów, jeżeli szczepionkę przeciw COVID-19 przyjmie niewystarczająca część społeczeństwa?
Jak wynika z sondaży, takich jak przeprowadzony i opublikowany przez Gallupa we wrześniu 2020 r. i ponownie w styczniu 2021 r., dziewięciu na dziesięciu Islandczyków zdecydowanie lub prawdopodobnie przyjmie szczepionkę. Jedynie pięć procent respondentów odpowiedziało, że nie przyjmie lub prawdopodobnie nie przyjmie szczepionki.

Najczęstszym podawanym powodem braku chęci zaszczepienia się jest chęć odczekania i obserwowania długoterminowych skutków szczepień oraz możliwych skutków ubocznych. Niewielki odsetek respondentów podał, że ogólnie jest przeciwny szczepieniom, a niektórzy stwierdzili, że nie zgodziliby się na szczepienie, ponieważ zostali już zarażeni lub stwierdzono u nich występowanie przeciwciał przeciwko wirusowi.

Ile czasu zajmie uzyskanie kontroli nad pandemią po rozpoczęciu szczepień?
Zaszczepienie wszystkich chętnych zajmie pewien czas. Szacuje się, że umowy Islandii z producentami szczepionek zapewnią liczbę dawek wystarczającą do zaszczepienia ponad 280 000 osób. Przynajmniej przez pierwszych kilka miesięcy po szczepieniu konieczne będzie utrzymanie pewnych ograniczeń społecznych.

Prawdopodobieństwo powrotu życia publicznego w Islandii do normalności po szczepieniu rośnie i zależy od efektów szczepień i zdolności szczepionek do zapobiegania nie tylko poważnemu przebiegowi choroby, ale także rozprzestrzenianiu się koronawirusa. Jeżeli po powszechnym zaszczepieniu społeczeństwa wciąż będzie istniało ryzyko rozprzestrzenienia się zakażenia na terenie Islandii, nadal będą musiały obowiązywać pewne ograniczenia w celu zmniejszenia ryzyka rozprzestrzeniania się koronawirusa.

 


Fyrst birt 28.12.2020
Síðast uppfært 17.05.2021

<< Til baka