Útreikningar á þarfavísitölu heilsugæslustöðva og gæðaviðmiðum

Sjá stærri mynd

Í fjármögnunarkerfi fyrir heilsugæslu er stuðst við aðferðafræði sem byggist á því að fjármagn til rekstrar hverrar heilsugæslustöðvar endurspegli þann sjúklingahóp sem viðkomandi stöð þjónar. Heilsugæslustöðvar á höfuðborgarsvæðinu hafa fengi greitt eftir fjármögnunarkerfinu síðan í ársbyrjun 2017 og heilsugæslustöðvar á landsbyggðinni hafa fengið greitt samkvæmt kerfinu frá ársbyrjun 2021.

Að beiðni heilbrigðisráðuneytisins sér embætti landæknis um að reikna út fyrir hverja heilsugæslustöð nokkra af þeim þáttum sem lagðir eru til grundvallar í hinu nýja fjármögnunarkerfi. Þessir þættir eru þyngdarstuðull, þarfavísitala, markhóp heilsueflandi móttaka og tiltekin gæðaviðmið og áhersluþættir.

Hér á eftir fer stutt lýsing á því hvað liggur að baki útreikningum, hvaða gögn eru notuð og hvernig þyngdarstuðull og afleidd þarfavísitala hverrar heilsugæslustöðvar er nýtt í fjármögnunarkerfinu. Auk þess er fjallað um hvert gæðaviðmið fyrir sig.

Þyngdarstuðull og þarfavísitala

Samkvæmt fjármögnunarlíkani er hluti af föstu fjármagni til rekstrar heilsugæslustöðva skipt eftir mati á sjúkdómabyrði einstaklinga.


Mat á sjúkdómabyrði einstaklinga, ACG flokkun

ACG (Adjusted Clinical Group) flokkunarkerfið flokkar einstaklinga eftir sjúkdómabyrði þeirra. Sjúkdómabyrðin er metin út frá aldri, kyni og þeim sjúkdómum sem einstaklingur hefur verið greindur með á tilteknu tímabili. Einstaklingarnir vega misþungt í flokkaranum eftir ólíkri samsetningu sjúkdómsgreininga.

Flokkunarkerfið og hugbúnaður til flokkunar var þróað af Johns Hopkins háskólanum í Baltimore í Bandaríkjunum og byggir á rannsóknum á sambandinu á milli sjúkómabyrði og notkunar á heilbrigðisþjónustu. Kerfið er víða notað til grundvallar útdeilingu fjármuna til heilsugæslu.


Gögn til flokkunar

Til þess að flokka einstaklinga samkvæmt ACG flokkunarkerfinu og meta sjúkdómabyrði þeirra eru notuð gögn úr einni af heilbrigðisskrám landlæknis, samskiptaskrá heilsugæslu. Í skrána berast gögn um samskipti frá öllum heilsugæslustöðvum landsins í samræmi við fyrirmæli landlæknis um lágmarksskráningu. Gögn frá heilsugæslustöðvum berast nú í rauntíma til embættisins.

ACG flokkarinn nýtir upplýsingar um sjúkdómsgreiningar (ICD-10) úr staðfestum samskiptaseðlum, sem skráðar hafa verið á einstaklinga síðustu 15 mánuði áður en útreikningar eru framkvæmdir. Til grundvallar ICD-10 greiningu einstaklinga verða að liggja fyrir samskipti heilsugæslustöðvar við einstaklinginn.

Ekki skiptir máli hvort greining er skráð einu sinni eða oftar á 15 mánaða tímabili eða hvort sjúkdómsgreiningin er skráð á þeirri heilsugæslustöð sem einstaklingurinn tilheyrir þegar útreikningur fer fram, eða annarri heilsugæslustöð. Þegar meira en 15 mánuðir eru frá síðustu skráningu sjúkdómsgreiningar tekur flokkarinn hana ekki lengur með í útreikninginn.

Miðað er við skráningu einstaklinga á heilsugæslustöðvar út frá upplýsingum frá Sjúkratryggingum Íslands í lok hvers viðmiðunartíma. Ef einstaklingur flytur sig milli heilsugæslustöðva flytjast sjúkdómsgreiningar síðustu 15 mánaða með honum yfir á nýju stöðina.

Þyngdarstuðull, útkoma úr ACG flokkun

Reiknaður er ACG-stuðull fyrir hverja heilsugæslustöð og er hann byggður á meðaltali sjúkdómsbyrðar þeirra einstaklinga sem skráðir eru á stöðina. Þessi stuðull kallast þyngdarstuðull.

Þar sem stuðullinn byggir á þeim sjúkdómsgreiningum sem skráðar eru fyrir hvern einstakling sem tilheyrir viðkomandi heilsugæslustöð getur hann hækkað eða lækkað í samræmi við skráðar sjúkdómsgreiningar hvers tímabils. Því gefur þyngdarstuðull vísbendingu um breytingu á sjúkdómabyrði þeirra einstaklinga sem tilheyra hverri heilsugæslustöð.

Notkun þyngdarstuðuls í fjármögnunarkerfi

Áður en útreiknaður þyngdarstuðull heilsugæslustöðvar er notaður í fjármögnunarkerfi heilsugæslustöðva er hann jafnaður með þeim hætti að honum er deilt með meðaltalsstuðli einstaklinga og til verður þarfavísitala hverrar stöðvar. Vísitalan er reiknuð í sitthvoru lagi, annars vegar fyrir heilsugæslustöðvar á höfuðborgarsvæðinu og hins vegar fyrir heilsugæslustöðvar á landsbyggðinni.
Þyngdarstuðullinn er endurmetinn á mánaðarfresti og segir til um hversu hátt hlutfall fjármagns vegna þarfavísitölu er úthlutað á hverja stöð fyrir sig.

Gæðaviðmið og átaksverkefni

Hluti af breytilegu fjármagni sem úthlutað er til heilsugæslustöðva fer eftir stöðu hverrar stöðvar samkvæmt tilteknum gæðaviðmiðum og einu tilteknu átaksverkefni. Þessi gæðaviðmið voru í upphafi valin af velferðarráðuneytinu í samvinnu við Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins.

Viðmiðin voru valin með hliðsjón af gæðaviðmiðum sem notuð hafa verið í Svíþjóð þar sem þetta kerfi hefur verið í notkun í nokkur ár og þau aðlöguð að íslenskum veruleika.

Gera má ráð fyrir því að gæðaviðmiðin geti breyst eftir því sem tíminn líður og eftir því hverjar áherslurnar eru hverju sinni.


Gögn

Við útreikninga á gæðaviðmiðum eru sem fyrr nýtt gögn úr samskiptaskrá heilsugæslu. Að auki eru upplýsingar um bólusetningar teknar úr bólusetningarskrá. Listi yfir skráða einstaklinga á hverri heilsugæslustöð er sendur mánaðarlega frá Sjúkratryggingum Íslands og miðar við stöðu skráninga í lok hvers mánaðar.

Ekki skiptir máli á hvaða heilsugæslustöð skráning sjúkdómsgreininga og úrlausna fer fram, heldur fylgja sjúkdómsgreiningar og úrlausnir einstaklingunum yfir á þá stöð þar sem þeir eru skráðir á hverju viðmiðunartímabili. Athuga skal þó að samkvæmt lýsingu skal yfirferð lyfjalista fara fram á heilsugæslustöð viðkomandi einstaklings.

Upplýsingar um mælingar berast af mælingarhluta allra samskiptaseðla. Upplýsingar um notkun á heilsuvera.is byggja á tölfræði sem unnin er upp úr sjálfvirkri aðgerðaskrá úr Heilsuveru þar sem ópersónugreinanlegar upplýsingar vistast við allar aðgerðir notenda.

Átaksverkefni: Heilsueflandi móttökur

Almenn lýsing:
Talinn er fjöldi einstaklinga 75 ára og eldri og einstaklinga með skráðar sjúkdómsgreiningar í tilteknum sjúkdómaflokkum. Aldur einstaklinga er miðaður við síðasta dag þess tímabils sem verið er að meta.

Viðmiðunarhópur:
75 ára og eldri eða einstaklingar með virkar sjúkdómsgreiningar í eftirfarandi sjúkdómaflokkum (sjá meðfylgjandi lista yfir ICD-10 sjúkdómsgreiningar):

  • Sykursýki 2
  • Háþrýstingur
  • Blóðþurrðarhjartasjúkdómar
  • Langvinn lungnateppa
  • Offita

 Tímabil mælingar: 15 mánuðir


Gæðaviðmið: Heilsuvera

Almenn lýsing:
Forsendur þess að einstaklingur geti notað þjónustur Heilsuveru er að viðkomandi sé skráður á tiltekna heilsugæslustöð. Við útreikninga á gæðaviðmiðum vegna notkunar á Heilsuveru eru tölfræðigögn sem unnin eru út frá aðgerðasögu notanda (log) í gagnagrunn Heilsuveru. Aðgerðir notanda í Heilsuveru eru flokkaðar niður á heilsugæslustöð viðkomandi. Talinn er fjöldi tímabókana sem notendur bóka á heilsugæslustöð, fjöldi beiðna um lyfjaendurnýjun og fjöldi samskipta sem notandi sendir á heilbrigðisstarfsmann í hverjum mánuði í gegnum Heilsuveru og dreifist fjármagnið hlutfallslega miðað við það.

Nánari afmörkun:
Þriðjungur af fjármagni á mánaðargrundvelli er miðaður við fjölda tímabókana, þriðjungur er miðaður við fjölda lyfjaendurnýjana og þriðjungur er miðaður við fjölda samskipta.

Viðmunarhópur: Á ekki við
Tímabil mælingar: 1 mánuður


Gæðaviðmið: Yfirferð lyfjalista hjá 
60 ára og eldri einu sinni á ári

Almenn lýsing:
Talinn er fjöldi einstaklinga 60 ára og eldri sem farið hefur verið yfir lyfjalista hjá (úrlausnarkóði LYYF1) síðustu 12 mánuði. Aldur einstaklinga er miðaður við síðasta dag þess tímabils sem verið er að meta. Einstaklingur sem er orðinn 60 ára í lok hvers mánaðar er því tekinn með í útreikninginn fyrir þann mánuð þrátt fyrir að hafa ekki verið orðinn 60 ára þegar lyfjalistinn var yfirfarinn. Greiðslu vegna viðmiðsins er skipt niður í 12 mánaðargreiðslur. Ef farið er yfir lyfjalista einstaklings aftur innan 12 mánaða frá síðustu yfirferð þá endurnýjast tímabilið og greitt verður fyrir yfirferðina næstu 12 mánuðina. Yfirferð lyfjalista skal fara fram í viðtali við lækni á skráðri heilsugæslustöð viðkomandi sjúklings.

Nánari afmörkun:
Úrlausnarkóði: LYYF1

Viðmunarhópur: Allir einstaklingar 60 ára og eldri
Tímabil mælingar: 12 mánuðir


Gæðaviðmið: Ávísun sýklalyfja til kvenna. Hlutfall kínólonar af sýklalyfjum sem almennt er ávísað vegna þvagfærasýkinga verði undir 10% ávísana. Notkun Ciprofloxacin verði minnkuð.

Almenn lýsing:
Talinn er fjöldi kvenna 18 ára og eldri með ávísanir á kínolonar sem hlutfall allra ávísana á sýklalyf sem almennt er ávísað vegna þvagfærasýkinga meðal kvenna.

Nánari afmörkun:
Kínólonar-sýklalyf: ATC kóðar: J01MA02 og J01MA06 sem skráð eru sem úrlausnir
Önnur sýklalyf vegna þvagfærasýkinga:

ATC kóðar: J01CA08, J01EA01 eða J01XE01

Viðmunarhópur: Allar konur 18 ára og eldri
Tímabil mælingar: 1 mánuður (síðasti mánuður áður en útreikningar fara fram)

 

Gæðaviðmið: Skráðar inflúensubólusetningar þeirra sem tilheyra ákveðnum áhættuhópum

Almenn lýsing:
Talinn er fjöldi einstaklinga 60 ára og eldri og einstaklingar með skráðar sjúkdómsgreiningar í tilteknum sjúkdómaflokkum sem fengið hafa inflúensubólusetningu, sem hlutfall af einstaklingum sem tilheyra þessum hópum.

Aldur einstaklinga er miðaður við síðasta dag þess tímabils sem verið er að meta. Einstaklingur sem er orðinn 60 ára í lok mánaðar er því tekinn með í útreikninginn fyrir þann mánuð þrátt fyrir að hafa ekki verið orðinn 60 ára þegar inflúensubólusetning var gefin. 

Nánari afmörkun:
Bólusetningar skráðar með ATC kóða: J07BB01, J07BB02 og J07BB03

Viðmiðunarhópur:
60 ára og eldri eða einstaklingar með virkar sjúkdómsgreiningar í eftirfarandi sjúkdómaflokkum (sjá meðfylgjandi lista yfir ICD-10 sjúkdómsgreiningar):

    • Sykursýki
    • Blóðþurrðarhjartasjúkdómar
    • Langvinn lungnateppa
    • Astmi

Tímabil mælingar: 15 mánuðir


Gæðaviðmið: Blóðþrýstingur skráður hjá einstaklingum í ákveðnum áhættuhópum

Almenn lýsing: Talinn er fjöldi einstaklinga með skráðan blóðþrýsting og virkar ICD-10 greiningar í tilteknum sjúkdómaflokkum sem hlutfall af heildarfjölda einstaklinga sem tilheyra þessum hópum.


Nánar afmörkun:
Mæling: Blóðþrýstingur skráður í þar til gerð hólf í mælingahluta samskiptaseðla eða í mælingareiningu.

Viðmiðunarhópur:
Einstaklingar með virkar ICD-10 greiningar í eftirfarandi sjúkdómaflokkum (sjá meðfylgjandi lista):

    • Sykursýki
    • Háþrýstingur
    • Blóðþurrðarhjartasjúkdómar
    • Langvinn lungnateppa

Tímabil mælingar: 15 mánuðir


Gæðaviðmið: Reykingar skráðar hjá einstaklingum í ákveðnum áhættuhópum

Almenn lýsing:
Talinn er fjöldi einstaklinga þar sem skráð hefur verið að þeir hafi verið spurðir um reykingar og eru með virkar ICD-10 greiningar í tilteknum sjúkdómaflokkum sem hlutfall af heildarfjölda einstaklinga sem tilheyra þessum hópum. Skráning reykinga er skoðuð út frá viðeigandi mælingu, úrlausnarkóða og sjúkdómsgreiningarkóða. Ef eitt eða fleiri þessara atriða eru skráð þá telst viðmiðið uppfyllt.

Nánar afmörkun:
Mæling: Reykingar skráðar í þar til gerð hólf í mælingahluta samskiptaseðla.
Úrlausnarkóði: WSPR1 .
Sjúkdómsgreining (ICD-10): F17 ásamt öllum undirflokkum.

Viðmiðunarhópur:
Einstaklingar með virkar ICD-10 greiningar í eftirfarandi sjúkdómaflokkum (sjá meðfylgjandi lista):

    • Sykursýki
    • Háþrýstingssjúkdómar
    • Blóðþurrðarhjartasjúkdómar
    • Langvinn lungnateppa

Tímabil mælingar: 15 mánuðir

 

Gæðaviðmið: BMI-stuðull skráður hjá einstaklingum í ákveðnum áhættuhópum

Almenn lýsing:
Talinn er fjöldi einstaklinga með skráða BMI-mælingu og virkar ICD-10 greiningar í tilteknum sjúkdómaflokkum sem hlutfall af heildarfjölda einstaklinga sem tilheyra þessum hópum.

Nánari afmörkun:
Mæling: BMI-mæling skráð í þar til gerð hólf í mælingahluta samskiptaseðla eða í mælingareiningu.

Viðmiðunarhópar:
Einstaklingar með virkar ICD-10 greiningar í eftirfarandi sjúkdómaflokkum (sjá meðfylgjandi lista):

    • Sykursýki
    • Háþrýstingur
    • Blóðþurrðarhjartasjúkdómar
    • Langvinn lungnateppa

Tímabil mælingar: 15 mánuðir

 

Gæðaviðmið: Bólusetningar barna

Almenn lýsing: Reiknað er hlutfall barna sem hafa fengið 12 mánaða, 18 mánaða og 4 ára bólusetningar.

Nánari afmörkun:

  • 12 mánaða: Þrír skammtar af bólusetningu gegn kikhósta, barnaveiki, stífkrampa, Haemofilus influenze sjúkdómi af gerð b (Hib) og mænusótt í einni sprautu (Pentavac). Pneumókokkum í annarri sprautu (Synflorix).
  • 18 mánaða: Einn skammtur af bólusetningu gegn mislingum, hettusótt og rauðum hundum í einni sprautu (M-M-RVAXPRO).
  • 4 ára: Einn skammtur af bólusetningu gegn barnaveiki, stífkrampa og kikhósta í einni sprautu (Boostrix) eftir þriggja ára afmælisdaginn.

Viðmiðunarhópar:

  • 12 mánaða: Fæðingarárgangur sem verður 2 ára á árinu (fyrir útreikning árið 2021 er það þá fæðingarárgangur 2019).
  • 18 mánaða: Fæðingarárgangur sem verður 3 ára á árinu (fyrir útreikning árið 2021 er það þá fæðingarárgangur 2018).
  • 4 ára: Fæðingarárgangur sem verður 5 ára á árinu (fyrir útreikning árið 2021 er það þá fæðingarárgangur 2016).

 

Gæðaviðmið: Spirometriur framkvæmdar á heilsugæslustöð

Almenn lýsing:

Talinn er fjöldi einstaklinga með skráðan úrlausnarkóðann spirometria.

Nánari afmörkun:

Úrlausnarkóði =  WQFJ3 (Flokkunarkerfi STARRI)
  VGX30 (Flokkunarkerfi NCSP)
  GXF434(Flokkunarkerfi NCSP-IS)


Viðmiðunarhópur:

Einstaklingar skráðir á heilsugæslustöðina.

Tímabil mælingar: 36 mánuðir

 

Sjúkdómaflokkar og ICD-10 kóðar

 

 


Fyrst birt 02.03.2017
Síðast uppfært 26.02.2021

<< Til baka