Nóróveira

Hvers konar sýkill er nóróveira?
Undanfarið hafa margir kvartað um veikindi eftir dvöl í Húsafelli. Veikindin lýsa sér með uppköstum, niðurgangi og slæmum magaverkjum sem standa í einn til tvo daga. Nú liggur fyrir að svokölluð nóróveira hefur greinst í hægðasýnum frá veikum einstaklingum, en ekki er vitað með vissu hvernig smit hefur átt sér stað. Talið er líklegast að veiran hafi komist í neysluvatnið á staðnum og stendur nú yfir nákvæm rannsókn á vatninu og lagnakerfi staðarins. Á meðan niðurstaða liggur ekki fyrir er öllum sem dvelja í Húsafelli ráðlagt að sjóða neysluvatn fyrir neyslu.

En hvers konar sýkill er nóróveira?

Nórórveirur er samheiti yfir nokkrar gerðir af skyldum veirum sem valda iðrasýkingum í mönnum. Þessar veirur hafa einnig verið kallaðar Norwalk-veirur. Veiran uppgötvaðist eftir að hafa valdið faraldri iðrasýkinga í skóla í Norwalk í Ohio í Bandaríkjunum 1968, en í dag eru þekktir margir undirflokkar sem saman eru kallaðir nóróveirur. Allir geta sýkst af þeim því ekki eru til lyf gegn sýkingunni né bóluefni til að hindra hana.

Einkenni
Einkenni nóróveirusýkinga eru vanalega ógleði, uppköst, niðurgangur og stundum magakrampar. Sumir fá að auki væga hitahækkun, hroll, höfuðverk, vöðvaverki og þreytu. Veikindin byrja skyndilega og vara stutt, yfirleitt 1?2 daga. Almennt fá börn meiri uppköst en fullorðnir en flestir sem sýkjast fá bæði uppköst og niðurgang.

Algengast er að einkenni komi fram 24 til 48 klst. eftir smitun. Er fólk þá smitandi og yfirleitt í 3 daga eftir að einkenni hætta. Einstaklingar sem sýktir eru af veirunni ættu ekki að tilreiða mat á meðan einkenni vara og í 3 daga eftir að þeir hafa jafnað sig af veikindunum.

Sýkingin er oftast nær ekki alvarlegur sjúkdómur þó fólk sé mjög veikt á meðan á henni stendur og kastar upp mörgum sinnum á dag. Flestum batnar að fullu eftir 1-2 daga. Í einstaka tilfellum getur fólk ekki drukkið nægan vökva til að endurbæta vökvamissi vegna uppkasta og niðurgangs og getur þurft á læknisaðstoð þess vegna. Slíkt ástand getur einkum skapast hjá mjög ungum börnum, þeim sem eldri eru eða hjá fólki með sem veikt er fyrir.

Nóróveirur eru víða í umhverfinu og getur fólk smitast með því að:

  • borða mat eða drekka vökva sem eru mengaðir af veirunni.
  • snerta yfirborð eða hluti sem er mengað og stinga síðan höndinni í munninn.
  • vera í snertingu við annan einstakling sem er sýktur og með einkenni, t.d. þegar verið er að sinna veikum einstaklingum eða deila mat eða mataráhöldum með einhverjum sem er veikur og þegar ungum bleiubörnum með niðurgang er sinnt.

Draga má úr sýkingarhættu með eftirtöldum aðferðum:

  • Þvo hendur oft, sérstaklega eftir salernisferðir, eftir bleiuskipti og áður en matur er tilreiddur og hans neytt.
  • Þvo ávexti og grænmeti fyrir neyslu.
  • Sjóða neysluvatn ef grunur er á að vatnsból hafi mengast.
  • Þrífa yfirborð sem mengast við veikindi af völdum nóróveira (af uppköstum eða niðurgangi) með sápuvatni og e.t.v. fara yfir með klórefni.
  • Þvo strax fatnað eða lín af rúmum sem mengast með heitu sápuvatni.

Ása St. Atladóttir hjúkrunarfræðingur
sóttvarnasviði Landlæknisembættisins

Birtist í Mbl. 19. júní 2004

Sjá ennfremur: Nóróveirur


Fyrst birt 19.06.2004

<< Til baka