Börn og reykingarryk

Sjá stærri mynd

Skaðsemi reykinga og óbeinna reykinga er óumdeilanleg og hefur verið þekkt um áraraðir. Nýjar rannsóknir eru nú að líta dagsins ljós og beina athygli okkar að skaðsemi svokallaðs reykingarryks (e. 3hand smoke). Nú hefur eiturefnaögnunum sem verða eftir í umhverfinu eftir reykingar verið gefið nafnið reykingarryk.
Reykingarryk er bæði örsmáar agnir úr tóbaksreyk og ósýnilegur reykur. Þessar leifar af reykingum valda mengun sem safnast fyrir í umhverfi þar sem reykt er, hvort sem um bíl eða húsnæði er að ræða. Mengandi efni úr sígarettureyknum sitja eftir í efnum eins og fatnaði, húsgögnum, gardínum, á veggjum, í teppum, í hári og húð þess sem reykir og í ryki í herbergjum og bílum löngu eftir að þar hefur verið reykt.

Ekki er hægt að losna við þessar rykagnir með því að lofta út, láta eldhúsviftuna ganga eða með því að reykja eingöngu í ákveðnum herbergjum í íbúðinni.

Börn eru viðkvæmari fyrir reykingarryki en fullorðnir vegna þess að lungu þeirra og heili eru að vaxa og þroskast. Börn geta andað að sér þessum efnum og borðað þau og rannsóknir benda til þess að reykingarryk geti frásogast í gegnum húð. Smábörn og lítil börn er sérstaklega viðkvæm og berskjölduð gagnvart reykingarryki vegna þess hvernig þau kanna umhverfi sitt, jafnvel á fjórum fótum, með því að bragða á eða sjúga og naga hluti með menguðu yfirborði eins og á gólfum, húsgögnum og leikföngum.

Rannsóknir sýna fram á að börn geta andað að sér þessum örsmáu rykögnum þegar einhver sem reykir annast þau þótt hann sé ekki að reykja í kringum barnið, vegna þess að reykingarrykið situr í húð og hári ásamt fatnaði þess sem reykir og berst þannig til barnsins. Mælingar á kótíníni í þvagi hjá börnum hafa sýnt fram á þetta.

Þegar móðir með barn á brjósti reykir berast barninu efni úr tóbaki til barnsins með móðurmjólkinni. Samt sem áður er mælt með að þær mæður sem reykja meðan þær hafa barn á brjósti geri það frekar en að gefa barninu þurrmjólk, vegna verndandi þátta sem fylgja móðurmjólkinni.

Mikilvægt er að verðandi mæður sem umgangast aðra sem reykja viti um þá áhættu sem tengist óbeinum reykingum og reykingarryki og geri þeim sem reykja í kringum þær grein fyrir þeim áhrifum sem reykingar geta haft á ófætt barnið.
Verið er að rannsaka hversu skaðlegt reykingarryk getur verið, en rannsóknir benda til þess að þegar reykingarryk safnast fyrir í töluverðu magni geti það verið krabbameinsvaldandi. Rannsóknir hafa sýnt tengsl milli lestrarerfiðleika hjá börnum og magns reykingarreyks og er það talið stafa af blýmagni í reykingarrykinu.

Að verja börn fyrir áhrifum reykingarryks

Eina leiðin til að verja börn fyrir skaðsemi reykinga og reykingarryki er að umhverfi þeirra sé algjörlega reyklaust, hvort sem það er inni á heimilinu, í dagvistun, á vinnustað eða í fjölskyldubílnum.
Jafnvel það að reykja utandyra eða undir viftu tryggir ekki að skaðleg efni setjist ekki á húð og hár viðkomandi og á fötin hans.

Erlendar rannsóknir hafa sýnt að fáir foreldrar vita af þessari hættu og því er verið að vekja athygli íslenskra foreldra á þessum rannsóknum svo þeir geti varið börn sín fyrir áhrifum reykingarryks með því að leyfa engar reykingar í umhverfi barna sinna.

Það eru engin örugg mörk fyrir áhrifum af tóbaksreyk.


Bára Sigurjónsdóttir
sérfræðingur í barnahjúkrun
verkefnisstjóri hjá Embætti landlæknis

 


Fyrst birt 21.05.2012
Síðast uppfært 21.05.2012

<< Til baka