Öruggt heimili á efri árum

Slys á öldruðum, bæði körlum og konum, eru hlutfallslega algengari heldur en hjá öðrum hópum fullorðinna. Með vaxandi aldri eykst hætta á meiðslum, brot eru lengur að gróa, líkur aukast á innlögn á sjúkrastofnun auk þess sem dvalartíminn þar er að jafnaði lengri. Það er því óhætt að fullyrða að slys á efri árum geti dregið verulega úr færni og lífsgæðum margra, auk þess sem þörf á aðstoð eykst. Ótaldar eru þá aðrar afleiðingar eins og verkir og önnur óþægindi. Full ástæða er til þess að reyna eftir fremsta megni að fækka slysum hjá fólki í elstu aldurshópunum.

Hjá Landlæknisembættinu er nú unnið að úttekt á slysum eldri borgara á árinu 2003 en úttektin byggir á gögnum frá Slysaskrá Íslands og slysadeild Landspítala-háskólasjúkrahúss (LSH). Samkvæmt henni leituðu tæplega 1.850 slasaðir einstaklingar, 65 ára og eldri, til slysadeildar LSH á þessu eina ári. Flestir komu vegna heima- og frítímaslysa, eða 75%, tæplega 7% vegna umferðaróhappa, 5% vegna vinnuslysa og 4% vegna íþróttaslysa.

Flest slys á heimilum og algengasta orsökin fall

Samkvæmt fyrrgreindri úttekt varð mikill meirihluti slysa á eldri borgurum (66%) á og við heimili. Það bendir ótvírætt til þess að slysavarnir aldraðra þurfa fyrst og fremst að snúa að heimilinu og nánasta umhverfi þess.

Í stærstum hluta slysanna var orsök áverkanna fall, eða í rúmlega 67% tilfella. Kemur það heim og saman við aðrar rannsóknir sem gerðar hafa verið á slysum aldraðra, bæði innlendar og erlendar. Þegar litið er á kyn og aldur slasaðra sést að fjöldi falla fer hlutfallslega vaxandi með hækkandi aldri og að konum hættir frekar til þess að detta heldur en körlum.

Hvað er til ráða?

Til þess að fyrirbyggja slys þarf bæði að horfa til einstaklingsins sjálfs og nánasta umhverfis hans. Regluleg hreyfing viðheldur styrk og liðleika líkamans og eykur úthald. Hún getur einnig hægt á hrörnun og minnkað þær afleiðingar sem sjúkdómar geta haft á almenna færni. Vert er að hafa í huga að ekki hentar sams konar hreyfing öllum og því æskilegt að hver og einn finni líkamsþjálfun sem eykur ánægju og vellíðan.

Í heilbrigðisáætlun kemur fram sú stefna stjórnvalda að aldraðir hafi tök á að dvelja sem lengst í heimahúsum. Til þess að svo megi verða er nauðsynlegt að heimilið sé eins öruggt og kostur er. Slysavarnafélagið Landsbjörg hefur nýlega gefið út bæklinginn „Örugg efri ár!" en þar er m.a. er að finna gátlista fyrir heimilið svo fyrirbyggja megi þær slysagildrur sem þar kunna að leynast. Bæklinginn má nálgast á heilsugæslustöðvum.

 

Hildur Björk Sigbjörnsdóttir
verkefnisstjóri hjá Landlæknisembættinu

Birtist í Mbl. 4. desember 2004

 


Fyrst birt 07.12.2004

<< Til baka