Streitan er slæm fyrir æðakerfið

Öll þekkjum við hvernig streitan getur stundum valdið vanlíðan, bæði líkamlegri og andlegri, en í raun er streita eðlileg viðbrögð líkamans við álagi eða hættu.

Í árdaga voru það streituviðbrögðin sem fengu forfeður okkar til að drepa eða flýja þegar hættu bar að höndum. Það er þegar streitan er orðin viðvarandi og við náum ekki að ná tökum á þeim aðstæðum sem valda henni að hún verður skaðleg heilsu okkar. Niðurstöður tveggja nýrra rannsókna benda til að streita hafi slæm áhrif á æðakerfið.

Finnskir vísindamenn sem gerðu rannsókn á ungu fólki, rúmlega 1000 einstaklingum, komust að raun um að ungir karlar sem sögðust vera undir miklu vinnuálagi voru líklegri til að vera með einkenni um æðaþrengsl en þeir sem ekki voru það. Það sama gilti ekki um konur. Rannsakendurnir skilgreindu mikið vinnuálag sem vinnu þar sem miklar kröfur eru gerðar til starfsmanna en þeir hafa lítið svigrúm til að hafa áhrif á verkefni sem þeim eru falin. Aðrar rannsóknir hafa einnig sýnt tengsl milli vinnuálags og hjarta- og æðasjúkdóma en ekki er hægt að fullyrða að miklar kröfur í vinnu séu orsakavaldurinn.

Í rannsókninni voru karlarnir sem sögðust vera undir vinnuálagi með meiri þykknun í kransæðum sem getur verið undanfari æðakölkunar. Þessi tengsl voru marktæk þrátt fyrir að áhrif þátta eins og reykingum, þyngd, þjálfun o.fl væru útilokuð. Fyrri rannsóknir þessara vísindamanna sýna tengsl á milli skyndilegs álags og aukinnar blóðfitu sem gæti verið hluti skýringarinnar. Þessir höfundar hafa líka séð í öðrum rannsóknum að slæm félagsleg staða og félagsleg einangrun eru tengd hjarta- og æðasjúkdómum.

Vísindamennirnir hafa einnig framkvæmt rannsókn þar sem þeir fylgdu eftir tæplega 200 miðaldra einstaklingum í þrjú ár til að meta hvort hækkun á blóðfitu vegna streitu hefði áhrif til lengri tíma litið. Þáttakendur voru látnir kljást við verkefni sem voru streituvaldandi og blóðfitan mæld fyrir og eftir verkefnin. Þrem árum seinna var blóðfitan aftur mæld og í ljós kom að þeir sem hækkuðu mest í blóðfitu í fyrra skiptið voru enn hærri en hinir, þrátt fyrir að tekið væri tillit til þátta eins og aldurs, þyngdar og reykinga.

Höfundarnir ráðleggja fólki að leita leiða til að breyta viðbrögðum sínum við streitu. Streitustjórnun dregur úr magni streituhormóna en ekki er vitað hvort hið sama gildir um blóðfitu.

Nokkur ráð til að bregðast við streitu í starfi.

  • Leitastu við að finna ástæðurnar og hvernig þú getur bætt ástandið.
  • Láttu yfirmenn vita sem fyrst ef þér finnst þú undir miklu álagi.
  • Hafðu í huga að aðrir þættir en vinnan geta verið orsakavaldurinn og að yfirmenn og samstarfsmenn geta hugsanlega hjálpað þér.
  • Ef næsti yfirmaður er að valda streitunni hafðu þá samband við æðri stjórnendur, stéttarfélög eða stofnanir eins og Vinnueftirlit ríkisins.
  • Margir óttast að segja frá streitu sinni því þeir telja að það sé veikleiki. Streita er ekki veikleikamerki og getur komið fram hjá öllum.
  • Streita tengd vinnu er eitthvað sem starfsmaður og yfirmaður eiga að taka alvarlega.

 

Á engilsaxnesku er til eftirfarandi slagorð um það hvernig maður tekst á við verkefni sem valda streitu: "The three D's" - Deal With It, Delegate It, or Dump It. Á íslensku mætti segja: Höndlaðu það, afhentu öðrum eða hentu því.

 

Anna Börg Aradóttir hjúkrunarfræðingur

Landlæknisembættinu

 


Fyrst birt 05.12.2005

<< Til baka