Ónógur svefn unglinga -hefur neikvæð áhrif á námsgetu og heilsuna

Góður svefn er nauðsynlegur til að geta tekist á við viðfangsefni dagsins.

Svefnþörfin er að einhverju leyti einstaklingsbundin og breytist í gegnum lífið. Yngstu skólabörnin þurfa í kringum 9 tíma á nóttu en þegar komið er á unglingsárin þá eykst svefnþörfin um u.þ.b. klukkustund á nóttu vegna þess aukna álags sem fylgir gelgjuskeiðinu. Reyndin er þó sú að stór hluti unglinga styttir svefntíma sinn í stað þess að lengja hann. Við lifum á erilsömum tímum og það er margt sem getur haft neikvæð áhrif á svefninn. Fyrir utan að sinna heimalærdómi og áhugamálum tekur sjónvarpið og internetið sífellt meiri tíma barna og unglinga.

  • Unglingar þurfa u.þ.b. 10 klst. svefn yfir nóttina
  • Lengd og gæði nætursvefns hefur áhrif á námsgetu og minni
  • Í svefni fer fram upprifjun og úrvinnsla úr þeim upplýsingum sem við höfum fengið yfir daginn
  • Að sofa á daginn kemur því ekki í staðinn fyrir tapaðan nætursvefn

 

Rannsóknir hafa sýnt að gæði og lengd nætursvefns hefur áhrif á námsgetu og minni. Í svefni fer fram upprifjun og úrvinnsla úr þeim upplýsingum sem við höfum fengið yfir daginn og þær upplýsingar festast í minninu. Einnig er svefninn nauðsynlegur fyrir ónæmiskerfið til að auka mótstöðu gegn veikindum og hann er einnig nauðsynlegur fyrir vöxt og þroska unglingsins. Á unglingsárunum eiga sér stað miklar hormónabreytingar í líkamanum. Mikill hluti þeirra hormóna framleiðist á nóttunni og er sú framleiðsla háð góðum nætursvefni. Að sofa á daginn kemur því ekki í staðinn fyrir tapaðan nætursvefn.

Þeir unglingar sem hafa góðar svefnvenjur og sofa nóg eru hamingjusamari, taka frekar ábyrgð á heilsunni, borða hollari mat, eru hæfari að takast á við streitu og ástunda frekar reglulega hreyfingu en þeir unglingar sem sofa ekki nóg.

 

Hér eru nokkur einföld ráð fyrir foreldra sem komið geta að notum til að hjálpa unglingum að ná betri nætursvefni.

  1. Óreglulegar svefnvenjur geta valdið ójafnvægi í líkamanum. Hvetjið unglinginn til að fara að sofa og vakna á svipuðum tíma á hverjum degi. Ef unglingurinn fær nægjanlegan svefn á virkum dögum þarf hann ekki að sofa lengur um helgar.
  2. Ef unglingurinn er oft þreyttur á daginn þá getur hjálpað að fá sér smá kríu til að hlaða batteríin. Varast skal að sofa lengur en klukkustund því þá getur lúrinn haft öfug áhrif og valdið því að erfiðara verður að sofna um kvöldið.
  3. Áhyggjur og streita geta valdið því að erfitt er að slappa af og sofa vel. Verið í góðu sambandi og næm fyrir hvernig unglingnum líður. Það er ekki alltaf létt að fá ungling að tala um hvernig honum líður. Stundum getur hjálpað að skrifa hugsanir og tilfinningar í dagbók.
  4. Óæskilegt er að unglingar sitji fyrir framan sjónvarpið eða tölvuna seint á kvöldin. Bæði sjónvarp og tölvuleikir örva heilann og trufla þannig svefn. Það getur hjálpað að bjóða unglingum að taka upp sjónvarpsefni sem hann vill alls ekki missa af.
  5. Dagleg hreyfing er góð bæði fyrir svefninn og heilsuna. Hvettu unglinginn til að stunda íþróttir eða daglega hreyfingu í frítímanum.
  6. Ekki er gott að borða eða drekka mikið fyrir svefninn. Kenndu barninu frekar að slappa af með því að fá sér smávegis heitt að drekka. Heitt bað eða sturta getur einnig verið róandi fyrir svefninn.
  7. Hjálpaðu unglingnum að stilla hitastigið í svefnherberginu hæfilega svalt og gott er að sofa við opinn glugga og vera með dökk gluggatjöld fyrir glugganum.
  8. Margir byrja á unglingsárunum að vera lengur úti á kvöldin. Fylgið útivistareglum alla daga vikunnar. Gott er einnig að unglingurinn hafi tíma til að komast í ró áður en hann fer í rúmið.

 

Og að lokum - munið að gott fordæmi eykur áhrif góðra ráða.

Sveinbjörn Kristjánsson
verkefnisstjóri, Lýðheilsustöð


Fyrst birt 27.03.2006

<< Til baka