Munnþurrk þarf að meðhöndla

Eðlileg munnvatnsframleiðsla hefur mikið að segja fyrir góða líðan og viðheldur heilbrigði munnsins. Munnvatnið smyr og skolar munninn, stuðlar að réttu sýrustigi og inniheldur verndandi efnasambönd fyrir tennur og umhverfi þeirra. Í munnvatni eru auk þess efnahvatar sem byrja meltingu fæðunnar.

Munnþurrkur einkennist af sviða í munni og erfiðleikum við tal, tyggingu og getur valdið kyngingarerfiðleikum. Við langvarandi munnþurrk breytist samsetning munnflórunnar, tennur skemmast hraðar og aukin vandamál skapast í slímhúð munns og tannholdi. Einnig torveldar munnþurrkur notkun gervitanna auk þess sem eymsli undan þeim verða tíðari.

Orsakir munnþurrks geta verið margvíslegar s.s. ójafnvægi í vatnsbúskap líkamans, aukaverkanir í kjölfar lyfjatöku (t.d. geðlyfja) eða sjúkdómar í munnvatnskirtlunum sjálfum. Vandamál tengd munnþurrki aukast þegar aldurinn færist yfir en munnþurrkur er oft talinn einn af fylgifiskum öldrunar.

Góð munnhirða er alltaf mikilvæg en hún er ennþá mikilvægari ef munnþurrkur er til staðar auk þess sem huga verður vel að mataræði. Tannburstun er einfaldasta og áhrifaríkasta leiðin til að fjarlægja sýkla og matarleifar af tönnum. Mælt er með því að nota mjúkan tannbursta sem endurnýja þarf reglulega og flúortannkrem. Framleidd eru „háskammta-fúor"- tannkrem og unnið er að því að bæta aðgengi almennigs að slíkum tannkremum. Mikilvægt er að hreinsa milli tannanna með tannþræði einu sinni á dag og nauðsynlegt er að beita lagni til að særa ekki viðkvæmt tannholdið.

Til að örva munnvatnsframleiðslu er mælt með því að tyggja sykurlaust tyggjó, sem einnig fæst flúorbætt í lyfjabúðum. Einnig eru á boðstólnum sykurlausar, munnvatnsörvandi bragðtöflur - en illa hefur gengið að koma þeim flúorbættum í lausasölu hér á landi. Mælt er með því að borða mat sem þarf að tyggja og það er góð tannvernd að ljúka máltíð á ostbita.

Til að „vökva" munninn er mikilvægt er að drekka mikið af vatni og skola munninn oft með volgu vatni, ekki ísvatni. Einnig er ráðlagt að nota svokallað „gervimunnvatn" sem fæst í lyfjabúðum, auk þess sem þar er að finna ýmis önnur hjálparefni við munnþurrki s.s. sprey og gel - sem mælt er með að smyrja á munnslímhúð t.d. fyrir svefn til að tungan límist síður við góminn. Umrædd efni draga einnig úr óþægindum í slímhúð undir gervitönnum. Gott er að hafa í huga að mýkja varir með varasalva eða vaselíni.

Aldrei ætti að nota sætindi til að lina munnþurrk. Gosdrykkir og ávaxtadrykkir, sætt tyggigúmmí, brjóstsykur og annað sælgæti veldur tannskemmdum á undrahröðum tíma. Ráðlagt er að takmarka neyslu á koffíni og alkóhóli.

Sérstök ástæða er til að vera í reglulegu eftirliti hjá tannlækni ef breyting hefur orðið á munnvatnsframleiðslu svo viðhalda megi heilbrigðu ástandi í munnholi. Leitið ráða hjá tannlæknum og starfsfólki lyfjabúða varðandi ýmis hjálparefni sem eru í boði á lyfjabúðum til að milda einkenni munnþurrks.

 

Hólmfríður Guðmundsdóttir, tannlæknir,

verkefnisstjóri tannverndar LHS

 


Fyrst birt 07.02.2007

<< Til baka