29.08.22

Umframdauðsföll á Íslandi og COVID-19

Við útreikninga á umframdauða á Íslandi eftir mánuðum var reiknaður út meðalfjöldi allra andláta á hverja 100.000 íbúa fyrir hvern mánuð yfir árin 2012, til og með 2019, ásamt 95% öryggisbili fyrir meðalfjölda andláta hvers mánaðar og gert ráð fyrir Poisson dreifingu talnanna. Að auki var fjöldi andláta hjá aldurshópnum 70 ára og eldri skoðaður.   

Þannig var búið til línurit með meðaltölum andláta hvers mánaðar áranna 2012, til og með 2019, með 95% öryggisbili. Allar tölur sem eru innan öryggisbilsins teljast þannig eðlilegar sveiflur milli ára. Með því að skoða fjölda andláta (heildarfjölda og fyrir 70 ára og eldri), í hverjum mánuði árin 2020 til og með 2022, má sjá hvort fjöldi andláta á tímum COVID-19 er óvenju lítill eða mikill.


Mynd 1. Fjöldi andláta á mánuði per 100 þúsund íbúa, allur aldur.

Eins og sjá má á mynd 1 þá var heildarfjöldi andláta á Íslandi af öllum orsökum óvenju mikill í marsmánuði 2022 (rauð lína).

 
Mynd 2. Fjöldi andláta á mánuði per 100 þúsund íbúa, 70 ára og eldri.

Þegar litið er á aldurshópinn 70 ára og eldri (mynd 2) þá voru óvenju fá dauðsföll af öllum orsökum í júní-ágúst 2020  (græn lína) og janúar-mars, september og október 2021 (gul lína). Líklega hafa sóttvarnaaðgerðir á þessum tíma verndað þennan aldurshóp því sýkingum fækkaði almennt mjög á þessum tíma.

Hins vegar voru dauðsföll í þessum aldurshópi óvenju mörg í mars, apríl og júlí á árinu 2022 miðað við fyrri ár (rauð lína). Líklega er skýringar að leita í því að fækkun fyrri ára hafi leitt til fjölgunar síðar meir og einnig er líklegt að mikil útbreiðsla COVID-19 á árinu 2022 hafi leitt til aukningar dauðsfalla en yfirferð dánarvottorða fyrir júlímánuð er ekki lokið.

Að okkar mati er áreiðanlegasta aðferðin til að meta fjölda dauðsfalla af völdum COVID-19 sú að skoða heildarfjölda allra dauðsfalla, eins og að ofan er gert og meta umframdauðsföll. Önnur aðferð til að meta fjölda dauðsfalla sem tengjast COVID-19 er að skoða dánarorsakir með útgefnum dánarvottorðum. Þessi leið gefur ekki eins góða mynd af alvarleika faraldursins því þá er blandað saman dauðsföllum sem orsakast beint af COVID-19 og dauðsföllum þar sem COVID-19 gat verið meðvirkandi þáttur andláta. Þess ber að geta að andlát er flokkað sem Covid tengt ef Covid smit viðkomandi var innan mánaðar fyrir andlátið. Með mikilli útbreiðslu COVID-19 er líklegt að stór hluti þeirra sem lést hafi sýkst mánuðinn á undan.

Sóttvarnalæknir

<< Til baka