Dánarorsakir - tölur

Fæstar þjóðir hafa nægilega nákvæmar og yfirgripsmiklar upplýsingar um sjúkdóma og sóttarfar og því eru tölur um dánarorsakir meginuppspretta upplýsinga við skipulag og mat á heilbrigðisþjónustu. Tölfræði um dánarorsakir eru aðgengilegustu upplýsingarnar þegar algengustu heilbrigðisvandamálin eru til skoðunar. Dánartölur verður þó ávallt að túlka með gát þegar um samanburð í tíma eða á milli landa er að ræða, m.a. vegna mismunandi aldurssamsetningar og breytinga sem geta orðið á þeim alþjóðlegu reglum sem unnið er eftir við kóðun dánarorsaka af dánarvottorðum.

Kveðið er á um ritun dánarvottorða í lögum nr. 61/1998 um dánarvottorð, krufningar o.fl. og í reglugerð nr. 248/2001 en landlæknir gefur út eyðublöð fyrir dánarvottorð. Tölfræði um dánarorsakir byggir á dánarvottorðum þar sem tilgreindir eru sjúkdómar, áverkar og kringumstæður sem valdið hafa dauða. Greining dánarorsaka og skráning þeirra á dánarvottorð er í höndum þeirra lækna sem að málinu koma.

Í kjölfar nýrra laga um dánarvottorð og krufningar sem samþykkt voru árið 1998 og tilmæla landlæknis um gildistöku nýrrar útgáfu af alþjóðlegu flokkunarkerfi sjúkdóma, ICD-10, fór fram endurskoðun á eyðublöðum og skráningu dánarvottorða. Ein af meginbreytingunum var sú að farið var að kóða og skrá allar dánarorsakir en ekki einungis aðaldánarorsök.

Við skráningu í dánarmeinaskrá er sérhvert dánarvottorð vandlega yfirfarið, skráð og kóðað af sérstaklega þjálfuðum kóðara samkvæmt gildandi útgáfu hins alþjóðlega flokkunarkerfis sjúkdóma (International Classification of Diseases, ICD). Læknir fer síðan yfir vafatilvik og tiltekna flokka dánarorsaka. Til þess að auka enn á gæði og samræmi í skráningu er einnig stuðst við sérhæfðan hugbúnað til þess að benda á hvar kóðun embættisins er frábrugðin hinu alþjóðlega regluverki. Þá taka Íslendingar þátt í norrænu samstarfi sem hefur það að markmiði að auka gæði og sambærileika skráningar milli Norðurlandanna.

Tölur um dánartíðni og dánarorsakir má einnig finna á vef Hagstofunnar. Þá er hægt að nálgast sögulegt yfirlit yfir skráningu dánarorsaka og notkun flokkunarkerfa á þessum vef.

Skoða Mortis, gagnvirka birtingu tölfræði um dánarorsakir

Síðast uppfært 24.10.2019