Alþjóðasóttvarnir

Sjá stærri mynd

Sóttvarnir þurfa eðli máls samkvæmt að vera alþjóðlegar enda virða farsóttir engin landamæri. Íslendingar taka þátt í eftirfarandi alþjóðlegu samstarfi um sóttvarnir:

Norrænt samstarf

Sóttvarnalæknar Norðurlandanna hittast reglulega á samráðsfundum.

Vefsetur sóttvarnastofnana á öðrum Norðurlöndum:

Sóttvarnir Evrópusambandsins (ESB) og EES ríkja 

Vorið 2005 hóf störf Sóttvarnastofnun Evrópusambandsins (European Centre for Disease Prevention and Control - ECDC) sem hefur aðsetur í Stokkhólmi. Sóttvarnalæknir er fulltrúi Íslands í faglegum ráðgjafahópi stofnunarinnar, en ráðuneytisstjóri velferðarráðuneytisins (VEL) situr í stjórn stofnunarinnar.

Hlutverk þessarar stofnunar er að vakta smitsjúkdóma í ESB og vera aðildaríkjum sambandsins til ráðgjafar um sóttvarnaráðstafanir. Stofnunin mun einnig gegna mikilvægu hlutverki í menntun starfsmanna sem sinna sóttvörnum. 

Ísland tekur einnig þátt í lögbundnu sóttvarnaráði framkvæmdastjórnar ESB (EU Network Committee on Communicable Diseases) sem aðsetur hefur í Lúxemborg. Ráðið er framkvæmdastjórninni til ráðgjafar um ákvarðanir um stjórvaldsaðgerðir varðandi vöktun og viðbrögð. Sóttvarnalæknir situr í ráðinu fyrir Íslands hönd en EES-ríkin hafa þar áheyrnafulltrúa með tillögurétti. 

Þá á Ísland sæti í heilbrigðiöryggisnefnd ESB (EU Health Security Committee) sem er til ráðgjafar um almennan viðbúnað í Evrópuríkjunum við vá af völdum sýkla, eiturefna og geislavirkra efna. Ráðuneytisstjóri VEL situr í nefndinni fyrir Íslands hönd en sóttvarnalæknir er varamaður hans. 

Alþjóðaheilbrigðisreglugerðin (International Health Regulation –  IHR)
Á þingi Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar í maí 2005 var samþykkt endurskoðuð alþjóðaheilbrigðisreglugerð og tók hún gildi hér á landi 15. júní 2007.

Reglugerðin er alþjóðlegur bindandi sáttmáli sem hefur að markmiði að hindra útbreiðslu hættulegra smitsjúkdóma og sjúkdóma af völdum eiturefna og geislavirkra efna milli landa.

Reglugerðin kveður á um ítarlega skoðun og nýja tegund sóttvarnavottorða fyrir skip í stað svokallaðra rottuvottorða. Millilandaskip munu framvegis geta fengið skoðun í 23 viðurkenndum höfnum á landinu og fengið viðeigandi vottorð sem þarf að endurnýja á 6 mánaða fresti.

Í reglugerðinni er að finna ýmis ákvæði sem snerta íslensk lög og reglugerðir um sóttvarnir og heilsufarslegar afleiðingar eiturefna og geislavirkra efna sem hafa alþjóðlega þýðingu.

Með breytingu á sóttvarnalögum nr. 19/1997, sem tóku gildi vorið 2007, er kveðið á um að Ísland sé bundið af reglugerðinni og að sóttvarnalæknir sé landstengiliður Íslands við WHO um allt sem varðar þessa reglugerð.

Þessi nýja reglugerð leysir af hólmi eldri reglugerðir sem eiga rætur að rekja allt til 19. aldar, en allar fjölluðu þær um reglur til að stemma stigu við því að sjúkdómar bærust milli landa með skipum.

Alþjóðaheilbrigðisreglugerðin er mikilvægt alþjóðlegt regluverk viðbúnaðar og viðbragða við heimsfaraldri smitsjúkdóma, s.s. inflúensu, HABL (SARS) o.fl.

 

Síðast uppfært 12.01.2017