"Förebyggande åtgärder mot
fetma" er unnið sem endurskoðun á samnefndum kafla í skýrslu um Offitu frá
2002. Um er að ræða kerfisbundið
yfirlit (Samantekt 14 bls. og heildarskýrsla 92 bls.) þar sem árangur við
fyribyggjandi aðgerðir hjá börnum, unglingum og fullorðnum er skoðaður. Eftir
heimildaleit og útilokun rannsókna í kjölfar mats á gerð og gæðum rannsókna
stóðu eftir 11 rannsóknir á börnum og unglingum (þar af ein
kostnaðargreining) og 20 á fullorðnum.
Þessar rannsóknir eru bornar saman við það sem þegar var vitað um efnið og nýtt
mat lagt á gagnsemi eða ógagn mismunandi aðgerða.
Langflestar rannsóknir á börnum
og unglingum voru á börnum 5 til 12 ára
við upphaf rannsóknar og með 1 til 8 ára eftirfylgd. Flestar náðu til skóla og
í öllum var niðurstaða (þyngd, líkamsþyngdarstuðull, fjöldi of þungra eða feitra barna) í íhlutunarhóp (mataræði,
hreyfing) borin saman við viðmiðunarhóp. Fjórar af þessum tíu rannsóknum voru
ekki taldar í háum gæðaflokki. Sjö af tíu rannsóknum fundu ekki tölfræðilega
marktækann mun á milli hópanna. Að viðbættum þeim 14 rannsóknum sem notaðar
voru í 2002 skýrslunni byggja niðurstöður á 25896 börnum og unglingum.
Að aðeins þriðjungur rannsóknanna
skuli sýna hagstæð áhrif af íhlutun, sem yfirleitt snýst um bættar matarvenjur
og aukna hreyfingu, sýnir hversu erfiður róðurinn er. Einnig er rétt að leggja
áherslu á að yfirleitt er um skammvinna íhlutun að ræða í skólatíma og ekki
hefur gefist tækifæri á að skoða áhrif auglýsinga, verðstýringar, aðgengis á
gosdrykkjum og skyndibita né áhrif íhlutunar sem nær til tíma utan skóla.
Fjallað er um 3 rannsóknir sem
skoða hugsanlegar óheppilegar afleiðingar
(lystarstol, brengluð sjálfsímynd) íhlutunar / forvarnaraðgerða hjá
börnum og er niðurstaðan að um slíkt er ekki að ræða.
Hjá fullorðnum eru skoðaðar 20
rannsóknir þar sem 8 ná til hópa í aukinni hættu á offitu/offþyngd eða hjarta
og æðasjúkdómum og 12 ná til hópa í "venjulegri áhættu" þar sem þyngd var eitt af mörgu sem mælt var við mat
á hættu á hjarta og æðasjúkdómi. Í
heild fundust jákvæð áhrif (þyngdust ekki eða minna en viðmiðunarhópur eða
léttust) í helmingi rannsókna á fólki í venjulegri áhættu. Fimm af átta
rannsóknum á áhættuhópum sýndu jákvæð áhrif íhlutunar (mataræði, hreyfing,
reykbindindi m.a.) á þyngd, tvær fundu ekki mun og í einni þyngdist
íhlutunarhópur meir en viðmiðunarhópurinn. Aðeins tvær af þessum tuttugu rannsóknum voru ekki
taldar í háum gæðaflokki.
Við mat á rannsóknum af þessum toga verður að hafa í
huga að hætta er á að áhrif íhlutunar séu vanmetin (þynningaráhrif ) vegna
upptöku sömu aðgerða (breytt mataræði, aukin hreyfing t.d.) í viðmiðunarhópnum.