Sýking í meltingarvegi
Matarsýkingar eru samheiti yfir sjúkdóma sem orsakast af sýklum í matvælum. Sýklar geta borist í matvæli og valdið matareitrunum og matarsýkingum hjá þeim sem leggja sér matinn til munns. Einkenni matarsýkinga eru breytileg, allt frá vægum ónotum til veikinda sem kalla á læknishjálp. Sumir sýklar, sem berast með matvælum, geta verið hættulegir, valdið langvarandi og alvarlegum veikindum og jafnvel dauða.
Framleiðsla matvæla hefst við ræktun, eldi eða veiðar og lýkur ekki fyrr en diski neytandans. Matvælin geta mengast á öllum stigum þessa ferlis svo að hvergi má slaka á kröfunum. Eftir að neytandi hefur tekið við matvælum í versluninni þarf hann sjálfur að gæta þess að engir sýklar berist í matvælin og sjá til þess að þeir fái ekki tækifæri til að vaxa og fjölga sér.
Skipta má matarsýkingum í tvennt:
-
Sýkingar sem berast úr dýrum í menn gegnum fæðu (zoonosis). Algengastar þeirra eru Salmonella og Kampýlóbakter-sýkingar.
-
Sýkingar sem berast í menn með fæðu sem hefur saurmengast af öðrum mönnum, ýmist beint eða óbeint (non-zoonosis). Dæmi um þessar sýkingar eru Norwalk like virus og Staphylococcus aureus-matareitrun.
-
Matarsýkingar valda ekki allar einkennum frá meltingarvegi. Má þar helst nefna Listeria monocytogegnes, lifrarbólgu A og Creutzfeld-Jakob afbrigði.
Besta vörnin gegn matarsýkingum er að vanda alla meðferð matvæla. Við verðum alltaf að vera á varðbergi og beita réttum vinnubrögðum í eldhúsinu.
Upplýsingar um meðferð matvæla í heimahúsum til að draga úr sýkingarhættu er að finna í Matarsýkingabæklingnum sem gefinn var út árið 2000 á vegum Landlæknisembættisins og Hollustuverndar.
Uppfært 12. mars 2007