Börn og farsímar
 |
Farsímar senda frá sér og taka á móti útvarpsbylgjum. Útvarpsbylgjur hafa verið notaðar lengi, en mikil notkun farsíma hefur vakið upp spurningar um áhrif þeirra á heilsufar fólks, t.d. um tengsl farsímanotkunar við háþrýsting, höfuðverk, heilabilun, krabbamein eða ofhitnun höfuðkúpu eða heila. Ef svo væri gæti farsímanotkun orðið alvarlegt lýðheilsuvandamál í framtíðinni.
Vísindarannsóknir hafa ekki sýnt fram á tengsl farsíma við sjúkdóma eða heilsuvanda. Þó er staðfest að farsímanotkun er hættuleg í umferðinni og að hún getur verið streituvaldandi. Ekki er vitað um langtímaáhrif á heilsu þar sem um nýlega tækni er að ræða.
Ekki er talið nauðsynlegt að banna notkun farsíma vegna hugsanlegra áhrifa þeirra á heilsufar. Hins vegar hafa t.d. stofnanir eins og Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin, bandaríska Fæðu- og lyfjamálastofnunin og breska heilbrigðisráðuneytið ráðlagt fólki að takmarka tímalengd símtala og að nota helst ekki farsíma í umferð. Sérstaklega eru foreldrar beðnir að gæta þess að börn og ungmenni noti farsímann í hófi. Ástæðan fyrir því að fjalla sérstaklega um börn og ungmenni er að höfuðkúpa þeirra er þynnri og taugakerfið ekki eins þroskað.
Ástæða er til að nefna önnur vandamál sem tengjast farsímanotkun og varða heilsu og velferð barna og ungmenna. Benda má á að notkun farsíma getur skert svefn þar sem ekki er óalgengt að send séu SMS boð eða hringt að næturlagi. Notkun farsíma eykur á hreyfingarleysi barna, sem er nægilegt vandamál nú þegar. Einelti hefur tíðkast með notkun farsíma. Hugsanlega, sem þó er ekki sannað, getur notkun farsíma haft áhrif á félagslega færni fólks, þar sem ekki er nauðsynlegt að eiga samskipti sem fólgin eru í nálægð við aðra manneskju.
Jákvæð áhrif farsíma á heilsu og velferð fólks á öllum aldri eru að hann auðveldar samskipti. Fyrir foreldra er farsíminn ákveðið öryggistæki. Fyrir fatlaða er farsíminn dýrmætt tæki til að geta átt samskipti við aðra. Hægt er að nota farsímann til að koma jákvæðum, og reyndar neikvæðum, skilaboðum til hóps af fólki. Kennarar hafa bæði jákvæða og neikvæða reynslu af farsímum í kennslu.
Foreldrar verða að bera ábyrgð á uppeldi barna sinna og setja ákveðnar reglur um notkun farsíma og hafa eftirlit með því hvernig þeir eru notaðir.
Anna Björg Aradóttir
hjúkrunarfræðingur
Birtist í Mbl. 3. desember 2003
Uppfært 5. nóvember 2008