Landlæknisembættið - Directorate of Health

Íslenskar leiðbeiningar  um meðferð klamydiu	Leiðbeiningar frá SIGN um meðferð klamydíu, gefnar út í mars 2009

Eins og fram kemur í leiðbeiningunum er mjög mikilvægt að rekja smit og er það á ábyrgð læknis að það sé gert rétt. Sjá Sóttvarnalög nr. 19, frá 17. apríl 1997.

Hvatt er til tækifærisskimunar (opportunistic screening) hjá einstaklingum í aukinni hættu á að hafa einkennalausa klamýdíu auk þess sem lögð er áhersla á að tekin séu sýni hjá þeim sem hafa einkenni sem gætu verið vegna klamýdíu.

Sýnataka er einföld og er vísað í leiðbeiningar um sýnatökur á heimasíðu sýklafræðideildar Landspítala háskólasjúkrahúss. Yfirleitt eru ekki tekin sýni til að kanna hvort meðferð hafi upprætt sýkingu nema ef einkenni haldast eða koma aftur og ef sjúklingur hefur ekki tekið lyfin eða hætta er á endursýkingu.  Ekki ráðlagt að taka sýni til staðfestingar á lækningu fyrr en a.m.k. 3 vikum eftir að meðferð lýkur til þess að forðast falskt jákvæða greiningu vegna dauðra baktería.


Stýrihópur um klínískar leiðbeiningar leggur til að vitnað sé til
þessara leiðbeininga á eftirfarandi hátt:

Ólafsson JH, Steingrímsson Ó, Einarsdóttir R, Geirsson RT, Sigurður Helgason S, Davíðsson S. Kynsjúkdómar. Meðferð, greining og eftirlit við klamydíu. Samantekt ráðlegginga. Klínískar leiðbeiningar. Landlæknisembættið, 2001. (Skoðað dd.mán ár). Sótt á: http://landlaeknir.is/pages/138

Texti úr Handbók um sýnatökur:

Sýnatökur til leitar að klamýdíu

Leghálssýni (konur)
Notað Amplicor flutningsæti, fæst á sýklafræðideild.
1. Fjarlægið slím af leghálsi með öðrum af 2 stórum pinnum sem fylgja með í pakkanum með flutningsætinu.

2. Stingið hinum pinnanum inn í leghálsinn þar til endinn sést ekki lengur. Snúið pinnanum í 3-5 sekúndur. Gætið þess að pinninn snerti ekki leggangaslímhúð þegar hann er fjarlægður.

3. Setjið pinnann í glasið með flutningsætinu og hrærið í 15 sekúndur.

4. Pressið vökvann úr pinnanum með því að þrýsta honum að vegg glassins. Ef slím er í sýninu skal veiða það á pinnann og þrýsta honum aftur að glasveggnum.
Áríðandi: Fjarlægið pinnann með því slími sem á honum er.
Leggangasýni (konur). Notað Amplicor flutningsæti, fæst á Sýklafræðideild.

Rannsóknir hafa sýnt að sýni frá leggöngum og leggangaopi eru heppileg til leitar að Klamydíu með PCR aðferðum. Læknir getur þá framkvæmt sýnatökuna eða látið konuna sjálfa taka sýnið. Pinna er þá strokið við leggangavegginn í 3-5 sekúndur og hann færður yfir í flutningsætið á sama hátt og leghálssýni.
Áríðandi: Fjarlægið pinnann með því slími sem á honum er.

Þvagsýni (karlar og konur)
Þvagsýni eru betri en þvagrásarstrok til leitar að Klamýdíu hjá körlum og álíka góð og leghálsstrok hjá konum.

1. Sjúklingurinn má ekki hafa kastað af sér þvagi í 2 klukkustundir fyrir sýnatöku.

2. Látið sjúklinginn kasta af sér 10 til 50 ml af fyrsta þvagi (ekki miðbunuþvagi) í þvagprufuglas.

3. Æskilegt er að senda þvagsýni til leitar að Klamydíu í 10 ml plastglösum með skrúfuðu loki (t.d. Monovette frá Sarsted) og senda annað sýni og beiðni fyrir almenna ræktun sé hennar óskað.

Augnstrok
Notað Amplicor flutningsæti, fæst á sýklafræðideild.

Notið pinna úr sýnatökusetti til að taka strok frá slímhúð augans. Ekki skal taka strok úr greftri.
Hristið pinnan út í flutningsætið í 15 sekúndur og pressið síðan mesta vökvann úr honum við veggi glassins og hendið síðan pinnanum.

Próf til athugunar á lækningu
Yfirleitt eru ekki tekin sýni til að kanna hvort meðferð hafi upprætt sýkingu nema ef einkenni viðhaldast eða koma aftur og ef sjúklingur hefur ekki tekið lyfin eða er í áhættu fyrir endursýkingu. Sumir sjúklingar, sérstaklega þeir sem hafa verið með einkennalausa sýkingu gætu óskað eftir prófi til staðfestingar á upprætingu sýkingar. Í þessu sambandi ber að hafa í huga að greiningarprófið greinir jafnt lifandi sem dauðar bakteríur og því er ekki ráðlagt að taka sýni til staðfestingar á lækningu fyrr en a.m.k. 3 vikum eftir að meðferð lýkur til þess að forðast falskt jákvæða greiningu vegna dauðra baktería.

Flutningur til rannsóknastofu og geymsla sýna
Merkið sýnið og sendið á sýklafræðideild ásamt vel útfylltum beiðnum. Ef flutningur tekur innan við 24 klst., má senda þvagsýni ókæld annars má geyma þvagsýni í kæli í 4 daga. Dragist rannsókn lengur skal frysta sýnið (-20°C). Strok má geyma í 10 daga við stofuhita. Ef rannsókn stroka dregst lengur en 10 daga skal frysta sýnið (-20°C). Ef þvagsýni hefur verið geymt við stofuhita í meira en 24 klst, og strok lengur en 10 daga eru það ónothæft og nauðsynlegt að taka nýtt sýni.

Hagnýtar vefslóðir:
Sýklafræðideild Landspítala
Sóttvarnalög

Síðast breytt/uppfært 1. desember 2009