Landlæknisembættið - Directorate of Health

Dreifibréf Landlæknisembættisins nr. 14/2008

Efni:  Reglur um ökuleyfi og skipstjórnarréttindi einstaklinga með flogaveiki

Leiðbeiningar þessar byggja á reglugerð um ökuskírteini  nr. 501/1997 og samráðsfundum Elíasar Ólafssonar, Hauks Hjaltasonar, Ólafar H. Bjarnadóttur, Guðmundar H. Péturssonar og Sigurðar Guðmundssonar.

Þessar reglur gilda fyrir þá sem fengið hafa eitt flog eða endurtekin flog (flogaveiki), án tillits til þess hvort orsök floganna er þekkt eða ekki, nema að annað sé tekið fram undir liðnum „sérstök tilvik“.

I. Ökumenn fólksbifreiðar (ökuleyfi A, B og BE) og þeir sem ekki þurfa sérstakt próf til að stjórna bátum sínum skulu vera flogalausir í að minnsta kosti eitt ár (með eða án meðferðar) áður en leyfi er veitt.

II.  Atvinnubílstjórar (ökuleyfi C, D, CE og DE) og skipstjórnarmenn (skipstjórar, stýrimenn, vélstjórar á bátum og skipum sem próf þarf til að stjórna) skulu vera flogalausir í tíu ár án lyfja áður en ökuleyfi eða skipstjórnarréttindi verða veitt.

Sérstök tilvik.

1. Fyrirboðar.  Þeir sem eingöngu fá fyrirboða (simple partial seizure) án truflunar á meðvitund

a. Ökuleyfi A, B og BE. Akstur og  stjórnun báta er leyfð ef flogin hafa verið óbreytt í meira en eitt ár og taugalæknir metur það svo. 
b. Ökuleyfi C, D, CE og DE og  skipstjórnarmenn.. Sjá lið II að ofan. 

2. Flog í svefni

a. Ökuleyfi A, B og BE. Einstaklingar sem fá flog bundin svefni mega aka bifreið og stjórna bát að því tilskyldu að flog hafi eingöngu verið í svefni sl. þrjú ár.
b. Ökuleyfi C, D, CE og DE og  skipstjórnarmenn. Sjá lið II að ofan. 

3. Flog sem koma eftir lækkun á  flogalyfjaskammti.  Eftirfarandi gildir eftir að einstaklingur hefur lækkað skammt flogalyfja eða hætt töku lyfjanna, að læknisráði. 

a. Ökuleyfi A, B og BE. Akstur og stjórnun báta er ekki leyfð í þrjá mánuði eftir að lyfin eru lækkuð eða þeim hætt.  Ef viðkomandi fær þá flog og byrjar að taka lyfin aftur á hann ekki aka bifreið eða stjórna bát í sex mánuði eftir flogið.  Í sumum tilvikum, t.d. sé einungis saga um flog í svefni, getur taugalæknir ákveðið að stytta þennan tíma.
b. Ökuleyfi C, D, CE og DE og  skipstjórnarmenn. Sjá lið II að ofan. 

4.  Bráðaflog/útleyst flog (provoked eða acute symptomatic seizure). 
Hér er átt við flog sem tengjast bráðum heilasjúkdómi eða öðru bráðu ástandi í heila hjá einstaklingum sem ekki hafa fyrri sögu um flog eða tilgreinda sjúkdóma í heila:

• flog í tengslum við eclampsiu,
• flog innan sekúndna frá höfuðáverka,
• flog innan fyrstu viku eftir höfuðáverka, sem ekki leiddi til minnisleysis í meira en 30 mínútur og ekki sáust breytingar á tölvusneiðmynd,  
• flog innan 24 klst. frá heilablóðfalli eða TIA,
• flog á meðan á heilaaðgerð stendur eða innan 24 klst. eftir aðgerðina.

Ökuleyfi A, B og BE og ökuleyfi C, D, CE og DE og  skipstjórnarmenn. Læknir meðhöndlar tilvikið einstaklingsbundið ef ekki er fyrri saga um flog. Tíminn sem læknir ráðleggur sjúklingi að halda sig frá akstri eða skipstjórn er háður því hvort orsök hafi verið læknuð eða fjarlægð.

Matsferill og ágreiningsmál
Læknisvottorð vegna umsóknar um ökuskírteini eða skipstjórnarréttindi er gefið út af þeim lækni sem hefur stundað einstaklinginn vegna floganna.  Læknisvottorðið er sent til lögreglustjóra eða þess sem gefur ökuskírteini út og byggist á ofanskráðu. 

Komi upp ágreiningsmál eða fagleg vafatilfelli skal vísa þeim til Landlæknisembættisins. Þar starfar þriggja manna ráðgjafarnefnd sem í sitja, auk landlæknis eða starfsmanns Landlæknisembættisins, tveir taugalæknar. Gert er ráð fyrir að einungis taugalæknar geti vísað málum til nefndarinnar. Fylgja skulu ítarlegar upplýsingar um klínísk einkenni, rannsóknir, meðferð og horfur auk þess sem gera skal grein fyrir því sértæka vandamáli sem nefndin skal taka afstöðu til.

Læknir hefur þá skyldu að upplýsa sjúklinga sína um þessar reglur telji hann að viðkomandi sjúklingur megi ekki aka bifreið eða stýra skipi. Fari sjúklingurinn ekki eftir tilmælum læknisins lýtur málið ákvæðum 63. gr. reglugerðar um ökuskírteini nr. 501/1997. Þar segir að verði lögregla „vör við atvik sem veitir rökstuddan vafa um hvort skírteinishafi er enn nægilega heilbrigður ... ber hlutaðeigandi að gangast undir rannsóknir eða athuganir sem nauðsynlegar eru til að taka um það ákvörðun, þ. á m. að leggja fram læknisvottorð, eftir atvikum frá sérfræðilækni. ... Á grundvelli rannsóknanna eða athugananna ákveður lögreglustjóri hvort afturkalla skuli ökuréttindin, eða hvort skírteinishafi megi halda ökuréttindunum, eftir atvikum með sérstökum takmörkunum. ...“

Samkvæmt reglugerðinni er það því hlutverk lögreglu að hlutast til um að farið sé að henni. Verði læknir sjúklings hins vegar var við að sjúklingur fari ekki að þessum reglum skal læknir tilkynna það landlækni. Landlækni ber að koma málinu til lögreglu á grundvelli almannahagsmuna og fyrirbyggjandi sjónarmiða.

Seltjarnarnesi, 31. október 2008

Landlæknir

Sent heimilislæknum og taugalæknum

 

Uppfært 28. nóvember 2008